Sürmene Kaymakamlığı’nın “5S – Mükemmel Sınıflar Projesi” ile ilgili  KTÜ Fatih Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Akademisyenlerinden Doç. Dr. Durmuş EKİZ, Yrd. Doç. Dr. Taner ALTUN ve Uzm. Ahmet AYDIN tarafından hazırlanan bilimsel çalışmanın ilk ön değerlendirme raporu Kaymakamlığımıza ulaştı.

Rapor aşağıda özetlenmiştir:

Sürmene Kaymakamlığı’nın girişimiyle Ekim 2008’de başlayan Mükemmel Sınıflar Projesi, “İlk önce biz sınıfları şekillendiriyoruz, sonra bu sınıflarımız öğrencileri şekillendirecektir. Sınıflarımızın gizil güçleri vardır” sloganından hareketle geliştirilen ve uygulanan bir projedir. Bu projenin gerekçesi, klasik sınıflarda yetişen öğrencilerin sosyal, akademik ve fiziksel olarak yetersiz kaldığı düşüncesidir. Öğrencileri sunulacak olan görünüm olarak daha estetik, hijyen olarak daha sağlıklı, donanım olarak daha zengin öğrenme ortamları öğrencilerimizin her yönlü gelişimlerine katkı sağlayacaktır. Mükemmel sınıflar projesi, değişen dünya koşullarına uygun, çocukların doğasına uyum sağlayan sınıflar tasarlamak amacıyla geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Projeye dahil olan çeşitli paydaşlar olmak üzere odak noktası öğrencidir. Bunun dışında projenin öğretmen, okul yöneticileri, veliler, ilçe ve il eğitim kurumları ve yöneticileri, medya gibi boyutları da mevcuttur. 

Bu rapor, Sürmene Kaymakamlığı tarafından Sürmene ilçesinin 17 ilköğretim okulunda uygulanan “Mükemmel Sınıflar” projesine yönelik ön bilgiler edinmek ve değerlendirmeler yapmak amacıyla düzenlenmiştir. Rapor, öğretmen ve öğrencilerin bakış açılarıyla projenin ilk değerlendirmesini yapması ve uygulayıcılara projenin işlerliğiyle ilgili ön bilgiler ve ipuçları vermesi dolayısıyla önem taşımaktadır.

Bu araştırmanın amacı, Mükemmel Sınıf Projesi’yle sağlanan desteğin öğretmen, öğrenci, velilere olan etkileri çeşitli boyutlarıyla ele alınmıştır. Araştırmada cevap aranan iki temel araştırma sorusu mevcuttur:

1.    ‘Mükemmel Sınıf Projesi’nin ilköğretim okullarında uygulanmasına ilişkin öğretmen görüşleri (motivasyon, tutum ve davranış) nelerdir?

2.    Mükemmel sınıflar projesinin uygulanmasına yönelik öğrenci görüşleri (motivasyon, tutum ve davranış) nelerdir?

Araştırmanın çalışma grubu, Trabzon ili Sürmene ilçe kaymakamlığının ‘Sürmene Mükemmel Sınıflar Projesi’nin uygulandığı ilköğretim okullarındaki öğretmen ve öğrencileri kapsamaktadır. Araştırmaya katılan toplam öğretmen sayısı 51, öğrenci sayısı ise 269’dur.

Özellikle sınıfın temizliği ve bu sınıftaki eşyaları korumaya yönelik tutumların oldukça yüksek olduğu bulgusu (%80’in üzerinde), öğrencilerin öğrenim gördükleri sınıfları oldukça benimsedikleri anlamında yorumlanabilir. Burada, 5S sisteminde yer alan “Sil/temizle ve Sahiplen” öğelerinin bu bulgular ışığında büyük ölçüde gerçekleştirildiği görülmektedir.

Sınıfın fiziksel düzenlemelerine ilişkin en düşük görüş “sınıfın ısısı ve nemi” maddesiyle ilgili çıkmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerden sadece %38’i mükemmel sınıfların ısı ve neminin kendilerini rahatlattığını yönünde, %33’lük kısmı ise bu görüşe katılmadıkları yönünde görüş belirtmişlerdir.

Anketi cevaplayan öğrencilerin %75’i bu sınıflarda derslere karşı duydukları ilginin ve yine %73,5’lik bir çoğunlukta proje sınıfları sayesinde okula karşı duydukları ilgilerinin arttığı yönünde görüş bildirmişlerdir. Buna ek olarak Tablo- B5’te araştırmaya katılan öğrencilerin %81 gibi büyük bir çoğunluğu da sınıf içi faaliyetlerde derslere katılım açısından daha istekli oldukları yönünde, % 72,4’ünün de derslerde başarılı olmak için daha fazla çaba sarf ettikleri görüşüne katıldıkları yönünde bulgular ortaya konmuştur. Verilen ödevleri zevkle ve istekle tamamladıkları yönünde %68,9 oranındaki çoğunluğun görüşü de öğrencilerin bu sınıflardaki öğretim uygulamalarını oldukça benimsedikleri ve bu yönde okula ve sınıfa karşı pozitif ve yüksek düzeyde olumlu tutum geliştirdiklerine yönelik sonuçları ifade etmektedir.

Öğrencilerin özellikle bilgisayar ve buna bağlı teknolojilerin kullanıldığı öğretim aktivitelerini daha çok benimsedikleri görülmektedir. Örneğin, araştırmaya katılan öğrencilerin % 77,9 gibi büyük bir çoğunluğu bilgisayarın da kullanıldığı dersleri çok sevdiklerini dile getirmişlerdir. Buna bağlı olarak öğrencilerin % 81’i bu teknolojilerinin kullanıldığı derslerde daha çok bilgi ve beceri öğrendikleri görüşünde olduklarını belirtmektedirler. Bilgisayar destekli eğitimle ilgili yapılan diğer bazı araştırmalarda da (Altun, 2002; Altun, Yiğit ve Alev, 2007) görüldüğü gibi, mükemmel sınıflarda kullanılan bilgisayar vb. teknolojiler öğrencilerin ilgi, motivasyon ve başarılarının artırılmasına olumlu yönde katkı sağlamaktadır. Bilgisayar destekli eğitim daha görsel ve işitsel öğrenme ortamları sunduğundan öğrencilerin yeni bilgi ve becerileri yapılandırmalarına yüksek düzeyde katkı yapmaktadır. Öğrencilerin % 69,7’lik bir çoğunluğu bu ortamlarda işlenen derslere daha çok ilgi gösterdikleri yönünde görüş bildirmişlerdir. Ayrıca bu teknolojilerin birden çok duyu organına hitap etmesi öğrenme işini de kolaylaştırmaktadır. Zira araştırmaya katılan öğrencilerin %71,6’lık büyük çoğunluğu da bu görüşü destekler nitelikte görüş belirtmişlerdir. Ulaşılan bu bulgular “Mükemmel Sınıflar” projesinin öğrenmeye katkısı açısından olumlu katkılar yaptığı söylenebilir.

Araştırma bulgularına göre, mükemmel sınıflarda öğretmenlerin öğretim yöntemlerinde de bir değişiklik olduğu gözlenmektedir. Araştırmaya katılan öğrencilerin büyük bir kısmının görüşlerine göre öğretmenler bu sınıflarda dersleri daha özenli işlemekte ve özellikle ders araç gereçlerinden geleneksel sınıflara göre daha çok kullanmaktadırlar. derslere yönelik öğrenci ilgilerinin ve motivasyonlarının artma eğilimi göstermesi öğretmenin geleneksel öğretim yöntemlerinden sıyrılarak, derslerde daha fazla öğretme ve öğrenme materyali kullanmalarına bağlanabilir.  Çoklu zekâ kuramına uygun olarak öğrenme aktivitelerinde çoklu öğrenme ortamının oluşturulması, öğrencilerin bireysel öğrenme ihtiyaçlarına hitap ettiğinden dolayı derslerde öğrenilenlerin daha kalıcı olmasını sağlamaktadır. Bu tür sınıflarda öğrencinin yapılandırmacı yaklaşıma uygun olarak derslere aktif olarak katılması, derslerde kullanılan öğrenme araç-gereçlerini doğrudan kullanarak öğrenme işinde bizzat bulunmaları gerekmektedir. Anket bulgularına göre, John Dewey’in savunduğu önemli öğretim ilkelerinden olan “yaparak-yaşayarak öğrenme ilkesi” araştırmaya katılan öğrencilerin büyük bir kısmının görüşüne göre bu sınıflarda geçekleştirilmiştir.

Bu tür teknoloji donanımlı sınıflarda öğrenci merkezli eğitim-öğretim aktivitelerinin baskın olması, öğretim teknolojilerinin sınıflara uyarlanmasının önemli sonuçlarından biridir.

Bu araştırmada, Trabzon İli, Sürmene Kaymaklığı girişimi ile 5S teorik temeline dayalı olarak geliştirilen ve Sürmene ilçesinin çeşitli okullarındaki sınıflarda uygulanan ve uygulanmaya devam eden “Mükemmel Sınıflar” projesinin etkililiğine yönelik ön değerlendirme bulguları yer almaktadır.

Anketlerin analizinden elde edilen genel sonuçlar aşağıdaki gibidir:

• Genel olarak, araştırmaya katılan öğretmen ve öğrencilerin projenin uygulanmasına           dönük olarak görüşleri olumlu yöndedir.
• Mükemmel sınıfların fiziksel düzenlemesine ilişkin öğretmen görüşlerine bakıldığında, öğretmenlerin büyük bir kısmının sınıfların rengi, akustiği, ışıklandırılması ve temizliği vb. konularındaki görüşleri olumlu yöndedir. Öğretmenlerin büyük bir çoğunluğu mükemmel sınıflarda uygulanan yeni düzenlemelerden memnundurlar.
• Mükemmel sınıflarda proje gereği yapılan fiziksel düzenlemeler, öğretmenler göre öğrencilerin derslere karşı olan ilgi ve motivasyonlarını artırmıştır.
• Öğretmenlerin mükemmel sınıflarda teknolojik araçları kullanma durumlarına bakıldığında, öğretmenler sıklıkla sınıflarında projeksiyon makinesi kullanmaktadırlar. Bunun yanı sıra bilgisayar, internet ve eğitim yazılımlarından da çoğunlukla yararlandıkları tespit edilmiştir.
• Öğretmenlerin sınıflarında öğretim teknolojilerini kazanım amaçlı kullanmaya eğilimlerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Genel olarak öğretmenler öğretim teknolojilerinin öğretim faaliyetlerine ve öğrenmeye olumlu yönde katkı sağladığını düşünmektedirler.
• Mükemmel sınıflarda öğretmenler kendilerine sağlana öğretim teknolojilerinden çoğunlukla öğretim aktivitelerinde “öğrencilerin dikkatini çekmek”, “ders konularını somutlaştırmak”, “öğrenilen konularla ilgili alıştırmalar ve pekiştirmeler yapmak”, “eğlenerek öğretmek” ve “deney-gezi-gözlem” amaçlı yararlanmaktadırlar.
• Öğrencilerin büyük çoğunluğu mükemmel sınıfların fiziksel düzenlemelerinden oldukça memnundurlar. Bu sınıfları temiz tutma, sınıfı benimseme ve sahiplenme gibi davranışlarda da oldukça olumlu görüşlere sahip oldukları sonucuna varılmıştır.
• Mükemmel sınıflarda öğrenim gören öğrencilerin derslere yönelik ilgilerinin arttığı görüşleri çoğunlukla ifade edilmiştir. Öğrenciler, mükemmel sınıflarda işlenen dersleri daha ilgiyle izlediklerini ve kendilerini bu sınıfta daha başarılı hissettiklerini belirtmişlerdir.
• Öğrencilerin büyük bir çoğunluğu öğretim teknolojileriyle harmanlanmış öğrenme ortamlarından oldukça yararlandıklarını ifade etmişlerdir. Öğrencilere uygulana anketten elde edilen bulgulara göre, öğretmenlerin mükemmel sınıflarda daha fazla araç-gereç ve materyallerden faydalandığını, görsel işitsel araçların kullanıldığı derslerin arttığını ve bu şekilde işlenen derslerin kendilerinin öğrenme ihtiyaçlarını daha çok karşıladığı yönünde olumlu sonuçlar elde edilmiştir.

Doç.Dr.Durmuş EKİZ              Yrd.Doç.Dr.Taner ALTUN              Uzm.Ahmet AYDIN

     KTÜ, Fatih Eğitim Fakültesi,          

İlköğretim Bölümü

Öğretim Elemanları